سا
بقه شناختگاه شماري در جهان به بيش از ده هزار سال پيش مي رسد. داشتن حساب سال و
فصل د ردانه افشاندن و برداشت محصول از كارهاي اساسي و نخستين كشاورزي است. مردمان
ساكن سواحل شرقي مديترانه سواحل رودخانه هاي نيل، دجله و فرات، كارون و سند چون
فنيقي ها، مصري ها، سومري ها، بابليها ، ايلامي ها و ايراني ها از اولين كساني
بودند كه حساب سال و روز و فصل و حتي ايام كبيسه را مي شناختند.قدمت تقويم خورشيدي
ايراني به چند هزارسال پيش مي رسد پس از شكست ساسانيان از اعراب تا چندي در آن
اختلالاتي به پيش آمد و برخي از نكات ظريف آن به فراموشي سپرده شد.
توسعه قلمر و وسيع حكومت اسلامي ونياز به اداره آن و وصول ماليات كه بستگي
اساسي به برداشت محصول اطلاع دقيق از آغاز و پايان فصول داشت، مورد تّوجه خلفاي
مسلما نان قرار گرفت واز اينرو به ايرانيان وتقويم آنان روي آوردند.
چون پس از چند صد سال محاسبه ايام به نحو شايسته اجرا نمي گرديد. «نتيجه»
واو را داد كه همان كبيسه ها باشد به طور كامل حساب نمي شد و در نتيجه ايام نوروز
دچار كاستي ها و نوسانتهايي مي شد در سده پنجم هجري خورشيدي (قرن 11 ميلادي )
بوسيلة عمر خيام و همكاري تني چند از مخمبين نامدار ايراني و به دستور
ملكشاه سلجوقي در آن اصلاحاتي انجام گرفت وبه «تقويم جلالي» مشهور گشت. و مبناء
تقويم رسمي كشور ايران گرديد مبدأ اين تقويم اول بهاريست كه حضرت محّمد (ص) از
مكّه به مدينه هجرت نمودند. مقدار متوسط هر سال آن 2422/365 روز يا حدود 365 روز
و5 ساعت و48 دقيقه و 46 ثانيه است. لحظه تحويل سال هنگامي كه خورشيد در نقطه
اعتدال بهاري قرار مي گيرد. واين هنگام اعتدال بر تمام كره زمين حكمفرما وبراي
تمام مردم جهان مطلوب است.
هرسال خورشيدي به 12
برج فلكي تقسيم گرديد كه روز هاي آنها متغير بود كه شامل حمل 30 روز ثور 31روز جوزا 32روز سرطان 31 اسد31 سنبله 31
ميزان 31 عقرب 30 قوس 29 جدي 30 دلو 29 وحوت 30روز اين تقويم براي كار هاي اداري وعرفي به كار مي
رفت و تقويم هجري به كار مي رفت وتقويم هجري قمري براي امور مذهبي، تا اينكه در
تاريخ 11 فروردين سال 1304 خورشيدي برابر با 6 رمضان سال 1343 قمري وبرابر با 31
مارس سال 1925 ميلادي قانوني از مجلس گذشت وطبق آن قانون، اساسي برجهاي فلكي به
ماههاي پارسي تبديل شد «طريقه تبديل سال هجري شمسي به سال ميلادي وبرعكس»
1.
سال هجري شمسي به ميلادي:
از روز
اوّل فروردين (21 مارس ) تا 10 دي (آخردسامبر) عدد 621 به سال خورشيدي اضافه شود
از روز 11 دي (اوّل ژانويه) تا آخر اسفند (20 مارس عدد 622 به سال خورشيدي اضافه
شود.
2.
سال ميلادي به هجري شمسي :
از روز
اول ژانويه (11دي ) تا 20 مارس (آخراسفند) عدد 622 از سال ميلادي كم شود از روز 21
(اوّل فروردين ) تا آخر دسامبر )(10 دي ) عدد 621 از سال ميلادي كم شود.
3.
طريقه تبديل سال هجري قمري به سال هجري شمسي:
به علّت
كوتاه تر بودن سالهاي هجري قمري از سالهاي هجري شمسي بطور تقريب در هر 30 سال 10
سال ودر هر. 100 سال ، 3 سال ودر هر 1000 سال 30 سال تقويم هجري قمري از تقويم
هجري شمسي جلو مي افتد.
پس اگر بر
مبناي همين اعداد به طور تقريب از تاريخ ه
:ق مورد مورد نظر كم كنيم تاريخ ه .ش بدست
مي آيد.
مثال: سال
1350 ه .ق برابر با چند سال ه.ش است؟
اعداد 30،
9،و1 (به ترتيب براي سالهاي 1000 و300 و50 باهم جمع مي كنيم كه نتيجه آن 40 مي
شود. وعدد 40را از سال 1350 ه .ق كسر مي نماييم سال 1310 ه .ش بدست مي آيد 1310 ه
.ش - 1350 ه .ق